براى تشريح اين راه و رسم باندازهء كافى مطلب ذكر شده است به راستى كه اندرز معروف « مال قيصر را به خود قيصر وابگذار » در وضع و حالى كه خود سلطان تا اين درجه مراقب منافع خويش است احتياجى به تأكيد ندارد . دستگاه تباه ادارى - از نتايج بارز ترتيب ادارى كه شرح دادم و همچنين تأثير سرشار رسم تقديمى و پيشكش اين است كه مايهء تضمينى مگر عقل و هوش و درايت خود شهريار فراهم نيست كه عناصر لايق بر كارهاى مناسب گمارده شوند و تا زمانى هم كه پايندگى مقامات ، بيشتر بر مقدار مال و منال مبتنى است ترديدى نيست كه سبب فساد در دستگاه ادارى باقى خواهد ماند و افراد شريف در تنگنا خواهند ماند و اگر هم مرد شايسته‌اى به كارى گماشته شود تحريكات يا رشوه كه رقيب در خفا بر ضد او دريغ نخواهد ورزيد هر لحظه ممكن است كارش را لنگ كند و بهانه هم اين خواهد بود كه وى نتوانسته است از شرارت رومىها در شهر خود آنها جلوگيرى نمايد . راجع به تأثيرات ناگوارى كه اين ترتيب در حال و روزگار مردمى دارد كه پول مداخل و پيشكش‌ها در واقع حاصل دسترنج ايشان است ، قبلا شمه‌اى بيان كردم ، اما ايران فقط در اثر حرص و آز مأموران رسمى خود كه آنچه بخواهند اخاذى مىكنند در عذاب نيست ، بلكه از چيزهائى نيز ضرر مىكند كه ايشان در انجام آن قصور مىورزند . دولت هرساله مبالغ هنگفتى براى مخارج عمومى مثلا كار لشكريان يا بناهاى عام المنفعه و ساختن پل و تعمير جاده اختصاص مىدهد ، اين وجوهات يا هيچ وقت براى منظورى كه مقرر شده بود خرج نمىشود و يا آنكه بدبختانه فقط حداقلى از آن صرف انجام منظور مىگردد و متصديان امور كه عهده‌دار مباشرت و توزيع نقدينه‌اند ، رفته‌رفته مقدار آن را تحليل مىبرند . پس يا شهريار از اين وضع و حال بىاطلاع است و يا اينكه قدرت نظارت ندارد . با اين ترتيب پيشگيرى از دستبرد زيردستان بواسطهء فقدان نظارت مسئول از بالا و يا انتقاد آزاد از پايين كاملا دور از امكان خواهد بود . طبع يغماگرى كه در سراسر دستگاه ادارى رسوخ كرده است خواه و ناخواه به دوام سيستم كنونى منجر خواهد گرديد و به آسانى مىتوان